6-2-1958: Η τραγωδια του Μοναχου

Ήταν Τετάρτη 6 Φεβρουαρίου του 1958. Μια μέρα καταστροφής για την ομάδα της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ. Το ρολόι έδειχνε 3.04 μμ. Η ομάδα του Ματ Μπάσμπι προερχόταν από μια σπουδαία πρόκριση επί του Ερυθρού Αστέρα στους 4 του Κυπέλλου πρωταθλητριών μετά το τελικό 3-3 στο Βελιγράδι σε συνδυασμό με το 1-0 υπέρ των Κόκκινων Διαβόλων στο Όλντ Τράφορντ.

Το χρονικό του ατυχήματος

Την επομένη το πρωί, στις 6 Φεβρουαρίου, όταν το πούλμαν της Γιουνάιτεντ κατευθυνόταν στο αεροδρόμιο, ελάχιστα μέλη της αποστολής χάζευαν τη διαδρομή. Οι περισσότεροι κοιμούνταν στις θέσεις τους, αποκαμωμένοι από το γλέντι της προηγούμενης νύχτας για το επίτευγμα της μεγάλης πρόκρισης.

Το ενδεχόμενο της μεγαλύτερης ταλαιπωρίας ήταν που είχε ωθήσει τους ανθρώπους της Γιουνάιτεντ να μισθώσουν μία πτήση τσάρτερ με ένα δικινητήριο αεροσκάφος των βρετανικών αερογραμμών, έναν τύπο με καλό ιστορικό ασφαλείας. Η πτήση της επιστροφής θα γινόταν με ενδιάμεσο σταθμό το Μόναχο, όπου θα γινόταν ο ανεφοδιασμός.

Αφήνοντας το Βελιγράδι, ο καιρός ήταν καλός, όμως στον εναέριο χώρο της Γερμανίας άλλαξε δραματικά. Ο ουρανός σκοτείνιασε, άρχισαν κάποιες αναταράξεις, ενώ την ώρα που άρχισαν τη διαδικασία καθόδου ο διάδρομος του αεροδρομίου είχε ήδη σκεπαστεί από χιόνι. Πυκνή ομίχλη περιόριζε την ορατότητα.

Το αεροπλάνο προσγειώθηκε χωρίς προβλήματα και ανακοινώθηκε στους επιβάτες ότι έπρεπε να αποβιβαστούν, διότι θα χρειάζονταν περίπου 40 λεπτά για τον ανεφοδιασμό. Την επομένη το πρωί, στις 6 Φεβρουαρίου, όταν το πούλμαν της Γιουνάιτεντ κατευθυνόταν στο αεροδρόμιο, ελάχιστα μέλη της αποστολής χάζευαν τη διαδρομή. Οι περισσότεροι κοιμούνταν στις θέσεις τους, αποκαμωμένοι από το γλέντι της προηγούμενης νύχτας.

Αφήνοντας το Βελιγράδι, ο καιρός ήταν καλός, όμως στον εναέριο χώρο της Γερμανίας άλλαξε δραματικά. Ο ουρανός σκοτείνιασε, άρχισαν κάποιες αναταράξεις, ενώ την ώρα που άρχισαν τη διαδικασία καθόδου ο διάδρομος του αεροδρομίου είχε ήδη σκεπαστεί από χιόνι. Πυκνή ομίχλη περιόριζε την ορατότητα.

Το αεροπλάνο προσγειώθηκε χωρίς προβλήματα και ανακοινώθηκε στους επιβάτες ότι έπρεπε να αποβιβαστούν, διότι θα χρειάζονταν περίπου 40 λεπτά για τον ανεφοδιασμό. Το αεροπλάνο προσγειώθηκε χωρίς προβλήματα και ανακοινώθηκε στους επιβάτες ότι έπρεπε να αποβιβαστούν, διότι θα χρειάζονταν περίπου 40 λεπτά για τον ανεφοδιασμό.

Στις 2:15 μ.μ. ειδοποιήθηκαν να επιστρέψουν στο αεροπλάνο, αλλά ο Ρότζερ Μπερν, ένας από τους παίκτες της Γιουνάιτεντ, παρατήρησε ότι όσο διήρκεσε ο ανεφοδιασμός οι τροχοί του αεροπλάνου είχαν καλυφθεί από το χιόνι.

Στις 2:19 μ.μ. ο πύργος ελέγχου έδωσε άδεια για απογείωση. Οι επιβάτες άκουσαν τον θόρυβο των μηχανών και το αεροπλάνο άρχισε να κινείται στον διάδρομο. «Θυμάμαι ότι κοιτούσα από το παράθυρο για να δω τη στιγμή που οι τροχοί θα ξεκολλούσαν από το έδαφος. Μόλις η ισχύς των μηχανών δυνάμωσε και αρχίσαμε να αναπτύσσουμε ταχύτητα, φρενάραμε και το αεροπλάνο σταμάτησε στη μέση του διαδρόμου, χωρίς κανείς να ξέρει γιατί», θα γράψει αργότερα ο Μπόμπι Τσάρλτον. Οι πιλότοι σταμάτησαν εξαιτίας ενός περίεργου θορύβου που άκουσαν στη μία από τις δύο μηχανές, που, όπως ισχυρίστηκε αργότερα ο κυβερνήτης, οφειλόταν στην υπερτροφοδοσία με καύσιμα. Ωστόσο, τα Elizabeth είχαν τόσο ισχυρές μηχανές που μπορούσαν να απογειωθούν και με τη μία.

Ετοιμάστηκαν για μία δεύτερη προσπάθεια, αλλά και πάλι σταμάτησαν στη μέση του διαδρόμου. Στο εσωτερικό του αεροπλάνου άρχισε να δημιουργείται ανησυχία. Το πλήρωμα ενημέρωσε τους επιβάτες ότι υπήρχε ένα μικρό πρόβλημα, το οποίο θα χρειαζόταν λίγη ώρα για να διορθωθεί, και τους κάλεσε να αποβιβαστούν και πάλι. Λίγη ώρα μετά τους ξανακάλεσαν.

Ο Μπιλ Φουλκς θα πει στους δημοσιογράφους: «Αυτή η ειδοποίηση δεν μου άρεσε. Ηρθε πολύ γρήγορα. Μέσα σε 10 λεπτά πρόλαβαν να διορθώσουν τη βλάβη;». Το ίδιο ανήσυχοι ήταν και άλλο που θεωρούσαν ότι ελλόχευε κίνδυνος από τον πάγο στα φτερά. Και είχαν δίκιο! Ο κυβερνήτης Θέιν αργότερα θα παραδεχτεί ότι «με τον συγκυβερνήτη δεν βγήκαμε καθόλου από το κόκπιτ, απλώς κουβεντιάσαμε για τη χιονόπτωση που είχε αραιώσει και αποφασίσαμε να πετάξουμε χωρίς να τα καθαρίσουν».

Ο Μπόμπι Τσάρλτον με τον συμπαίκτη του Ντένις Βάιολετ πήγαν στο μπροστινό μέρος του αεροπλάνου, αλλάζοντας θέσεις με τους Τόμι Τέιλορ και Ντέιβ Πεγκ, οι οποίοι μετακινήθηκαν στο πίσω μέρος του αεροπλάνου επειδή πίστεψαν ότι θα ήταν περισσότερο ασφαλείς. Στο μέτρημα διαπιστώθηκε ότι έλειπε ένας επιβάτης, ο δημοσιογράφος Αλφ Κλαρκ της «Manchester Evening Chronicle», που καθυστέρησε διότι τηλεφώνησε στην εφημερίδα του για να ενημερώσει για τα προβλήματα της πτήσης.

Στις 2:56 μ.μ. ο κυβερνήτης πήρε άδεια για να ξεκινήσει τις διαδικασίες απογείωσης. Στις 3:02 μ.μ. ξεκίνησε η αντίστροφη μέτρηση. Το αεροπλάνο άρχισε να χάνει ταχύτητα και να πλησιάζει τον φράκτη στο τέλος του διαδρόμου. «Θεέ μου, δεν θα τα καταφέρουμε», ήταν τα τελευταία λόγια του συγκυβερνήτη». Σαν ψίθυρος από μακριά ήρθαν τα λόγια του Μπίλι Γουίλαν, ενός αφοσιωμένου καθολικού: «Ο,τι κι αν γίνει, είμαι έτοιμος». Όμως τελικά το μοιραίο συνέβη. Στις 3.04 τα ξημερώματα της 6^ης Φεβρουαρίου , το ελικοφόρο Airspeed Ambassador προσγειώθηκε στο Μόναχο για ανεφοδιασμό. Όμως κατά την Τρίτη προσπάθεια απογείωσης, λόγω χιονοθύελλας, το αεροπλάνο της πτήσης 609 των βρετανικών αερογραμμών που μεταφέρει την αποστολή της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ από το Βελιγράδι συντρίβεται στην προσπάθεια του πιλότου να το προσγειώσει μέσα σε τρομακτικά κακές καιρικές συνθήκες, διότι απέτυχε να κερδίσει ύψος και κατέπεσε σ' ένα χωράφι δίπλα στο αεροδρόμιο.

Απ αυτό το συμβάν βρήκαν ακαριαίο θάνατο 7 παίχτες της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ. Οι Τζεφ Μπεντ, Ρότζερ Μπερν, Έντι Κόλμαν, Μαρκ Τζόουνς, Ντέιβιντ Πεγκ, Τόμι Τέιλορ και Λάιαμ Γουίλαν. Επίσης άφησαν την τελευταία τους πνοή στο Μόναχο, 7 δημοσιογράφοι, 4 στελέχη της ομάδας, 2 μέλη του πληρώματος και δύο φιλάθλοι. Ο σπουδαίος ποδοσφαιριστής Ντάνκαν Έντουαρντς πέθανε λίγες μέρες αργότερα από τα βαριά του τραύματα σε νοσοκομείο του Μονάχου.

Ο απόηχος της τραγωδίας

Στις 10 Φεβρουαρίου 1958 περισσότεροι από 200.000 άνθρωποι έξω από το «Ολντ Τράφορντ» θα υποδεχθούν, για το τελευταίο χειροκρότημα, τα φέρετρα με τους επτά ποδοσφαιριστές της ομάδας: τον Ρότζερ Μπερν, τον Τζεφ Μπεντ, τον Εντι Κόλμαν, τον Μαρκ Τζόουνς, τον Ντέιβιντ Πεγκ, τον Τόμι Τέιλορ και τον Μπίλι Γουέλαν.

Στις 19 Φεβρουαρίου η ομάδα της Γιουνάιτεντ θα αντιμετωπίσει στο «Θέατρο των Ονείρων» τη Σέφιλντ έχοντας στην ενδεκάδα της πέντε πιτσιρικάδες κάτω των 18. Τα ξημερώματα της επομένης μέρας ο Ντάνκαν Εντουαρντς, ο πιο προικισμένος ίσως ποδοσφαιριστής της γενιάς του, θα σβήσει σε ηλικία 23 ετών. Ο Εντουαρντς ήταν ο 22ος νεκρός της τραγωδίας. Θα ακολουθήσει ο συγκυβερνήτης της μοιραίας πτήσης. Ο κυβερνήτης Θέιν θα απολυθεί και για 12 χρόνια θα παλέψει να αποδείξει ότι αιτία του δυστυχήματος ήταν η δυσλειτουργία των μηχανών και όχι ο πάγος στα φτερά. Το 1969 θα δικαιωθεί από μία επιτροπή εμπειρογνωμόνων, αλλά κανείς από τους 23 ανθρώπους που χάθηκαν δεν θα γυρίσει πίσω.

Οι γερμανικές αρχές κατηγόρησαν τον πιλότο Τζέιμς Θέιν ως υπαίτιο του δυστυχήματος, επειδή δεν ολοκλήρωσε τη διαδικασία αποπαγοποίησης των φτερών του αεροπλάνου. Η British Airways τον απέλυσε αμέσως και χρειάστηκαν 10 χρόνια δικαστικών αγώνων για να απαλλαγεί από κάθε κατηγορία. Όμως, ο Θέιν είχε εγκαταλείψει τους ουρανούς και ασχολείτο με κάτι πιο γήινο, την εκτροφή πουλερικών.

Η συνέχεια της θρυλικής ομάδας των Κόκκινων Διαβόλων

Το μέλλον της Μάντσεστερ Γιουνάϊτεντ μετά το δυστύχημα φάνταζε δυσοίωνο, χωρίς 10 πρωτοκλασάτους ποδοσφαιριστές της (εκτός από τους 8 νεκρούς, 2 ακόμη αποσύρθηκαν από την ενεργό δράση λόγω των σοβαρών τραυμάτων τους) και με τον Ματ Μπάσμπι στο νοσοκομείο βαριά τραυματισμένο. Όμως, οι εναπομείναντες παίκτες, μαζί με αρκετούς εφήβους, έδειξαν χαρακτήρα και κατόρθωσαν να φθάσουν ως τον τελικό του Κυπέλλου Αγγλίας, όπου έχασαν με 2-0 από την Μπόλτον.

Ο προπονητής της ομάδας Ματ Μπάσμπι, που εν τω μεταξύ είχε αναρρώσει από τα σοβαρά τραύματά του, ξεκίνησε την επόμενη αγωνιστική περίοδο (1958-1959) τη δημιουργία μιας νέας γενιάς μπέμπηδων. Το 1967 η ομάδα αυτή, με επικεφαλής τους διασωθέντες από το δυστύχημα Μπόμπι Τσάρλτον και Μπίλ Φόουκς, αλλά και τον νεαρό Τζορτζ Μπεστ, κατέκτησε το πρώτο Κύπελλο Πρωταθλητριών για την Αγγλία, συντρίβοντας την Μπενφίκα με 4-1. Η Αεροπορική Τραγωδία του Μονάχου, όπως έμεινε στην ιστορία, βοήθησε να καλλιεργηθεί ο μύθος της ομάδας και σήμερα η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ είναι ίσως η δημοφιλέστερη ποδοσφαιρική ομάδα του πλανήτη.

Την ημέρα μνήμης για τους φίλους της Γιουνάιτεντ διαλέγουν οι μεγάλοι τους αντίπαλοι, οι οπαδοί της Μάντσεστερ Σίτι, για να τους προκαλέσουν, μιμούμενοι την πτώση και τη συντριβή του αεροπλάνου. Ανάλογα μακάβρια αστεία από τους οπαδούς της Σίτι γίνονται και στα ντέρμπι μεταξύ των δύο ομάδων. Όμως μέσα σ ένα πλαίσιο ήρεμο διότι κάθε χρόνο οι οπαδοί και οι διοικούντες του αντίπαλου δέος του Μάντσεστερ όπως και αυτοί της Λίβερπουλ αλλά και όλες οι ομάδες ανεξαρτήτως κατηγορίας τιμούνε τα θύματα εκείνης της αποφράδας ημέρας. Χαρακτηριστικό είναι ότι Η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ κάθε χρόνο τιμά την τραγική επέτειο, ενώ είναι χαρακτηριστικό το ρολόι έξω από το Ολντ Τράφορντ που έχει σταματήσει σε εκείνη την ώρα. Στο σημείο της τραγωδίας, στο Kirchtrudering υπάρχει μια αναμνηστική πλακέτα που θυμίζει τους αδικοχαμένους Αγγλους.

ΟΙ 23 ΑΠΟΒΙΩΣΑΝΤΕΣ

- Ρότζερ Μπερν , 29 ετών, γεννήθηκε στο Μάντσεστερ, αποτεφρώθηκε μετά το δυστύχημα

- Τζοφ Μπεντ, 25 ετών, ενταφιάστηκε στην εκκλησία του Αγ. Ιωάννη, στο «Irlam o'the Heights», Μάντσεστερ

- Έντι Κόλμαν, 21 ετών, γεννήθηκε στο Σάλφορντ, ενταφιάστηκε στο «Weaste» του Σάλφορντ

- Ντάνκαν Έντουαρντς, 21 ετών, γεννήθηκε στο Ντάντλει, ενταφιάστηκε στο Ντάντλει

- Μαρκ Τζόουνς, 24 ετών, γεννήθηκε στο Μπάρνσλει, ενταφιάστηκε στο Wombwell του Μπάρνσλει

- Ντέιβιντ Πέγκ, ετών 22, γεννήθηκε στο Ντονκάστερ, ενταφιάστηκε στο Ρεντχάουζ του Ντονκάστερ

- Τόμι Τέιλορ, 26 ετών, γεννήθηκε στο Μπάρνσλει, ενταφιάστηκε στο Monk Breton, του Μπάρνσλει

- Λάιαμ «Μπίλι» Γουίλαν, 22 ετών, ενταφιάστηκε στο Glasnevin του Δουβλίνου

- Γουόλτερ Κρίκμερ, γραμματέας της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

- Μπερτ Γουόλι, μέλος του προπονητικού τιμ, παλιός αριστερός μπακ της Μαν. Γιουν. , υπεύθυνος των ομάδων νέων

- Τομ Κάρι, γυμναστής

- Αλφ Κλαρκ, δημοσιογράφος

- Ντον Ντέιβις, δημοσιογράφος

- Τζορτζ Φόλοους, δημοσιογράφος

- Τομ Τζάκσον, δημοσιογράφος

- Άρτσι Λέντβρουκ, δημοσιογράφο

ς

- Χένρι Ρόουζ, δημοσιογράφος

- Έρικ Τόμπσον, δημοσιογράφος

- Φρανκ Σουίφτ, δημοσιογράφος, παλιός τερματοφύλακας της Μάντσεστερ Σίτι και διεθνής με την εθνική Αγγλίας

- Κένεθ Ρέιμεντ, συγκυβερνήτης του αεροπλάνου

- Μπέλα Μίκλος, ταξιδιωτικός πράκτορας

- Γουίλι Σάτινοφ, φίλαθλος

- Τομ Κέιμπλ, αεροσυνοδός

ΟΙ 20 ΔΙΑΣΩΘΕΝΤΕΣ

- Ματ Μπάσμπι, προπονητής της Μάντσεστερ Γιουν.

- Τζόνι Μπέρι, παίκτης

- Τζάκι Μπλαντσφλάουερ, παίκτης

- Μπόμπι Τσάρλτον, παίκτης

- Μπιλ Φουλκς, παίκτης

- Χάρι Γκρεγκ, παίκτης (τερματοφύλακας)

- Κεν Μόργκανς, παίκτης

- Άλμπερτ Σκάνλον, παίκτης

- Ντένις Βάιολετ, παίκτης

- Ρέι Γούντ, παίκτης

- Φράνκ Τέιλορ, δημοσιογράφος

- Πίτερ Χάουαρντ, φωτογράφος

- Τεντ Έλυαρντ, φωτογράφος

- Βέρα Λούκιτς και - η κόρη της, επιβάτες του αεροπλάνου, διασωθείσες από τον παίκτη Χάρι Γκρεγκ

- Μίκλος, σύζυγος του ταξιδιωτικού πράκτορα που οργάνωσε το ταξίδι και σκοτώθηκε στο δυστύχημα

 - Ν. Τομάσεβιτς, επιβάτης

- Τζέιμς Θέιν, πιλότος, κυβερνήτης του αεροπλάνου

- Ροζμαρι Σέβερτον, αεροσυνοδός

- Μάργκαρετ Μπέλις, αεροσυνοδός

Τραγούδια εμπνευσμένα από το τραγικό συμβάν:

The Flowers of Manchester από τους The Spinners (1962)

Basby Babes από τον Iain Matthews (1990)

Munich Air Disaster, 1958 από τον Morrissey (2004)

News and Tributes από τους The Futureheads (2006)

Κωνσταντίνος Μανδρέκας

Facebook Twitter

Αρθρογράφος: Unknown